Pilot ‘Met een Baan naar Buiten’ helpt mensen al tijdens detentie aan werk 

Werk biedt inkomen, structuur, een gevoel van eigenwaarde en een plek in de samenleving. Maar wie uit detentie komt, moet vaak opnieuw beginnen. Je moet een woonruimte vinden, inkomen regelen en weer landen in de maatschappij. Werk kan het verschil maken tussen vooruitkomen of stilstaan. 

Ondersteuning richting werk begint voor veel (ex-)gedetineerden pas nadat zij de gevangenis hebben verlaten. Daarom beginnen Start Foundation, Rijnvicus, PI Alphen aan den Rijn, Gevangenenzorg Nederland en &iedereen de pilot Met een Baan naar Buiten.  

De naam geeft het al weg: de pilot begeleidt gedetineerden vanaf de BBA (Beperkt Beveiligde Afdeling) tot en met zes maanden na detentie naar betaald werk. Hun weg naar werk begint dus al voordat zij de gevangenis verlaten. 

De infrastructuur is er 

In de pilot krijgt een kleine groep mensen uit de regio Holland Rijnland die in de BBA zitten de kans om in de laatste fase van hun detentie werkervaring op te doen bij een werkgever uit die regio. Waar zij normaal in hoge mate op zichzelf toegewezen zijn om werk te vinden, worden ze in de pilot juist begeleid. 

“Er bestaat al een hele infrastructuur rondom arbeidsparticipatie”, vertelt Yvette Koedijk, projectleider bij Start Foundation. “Maar voor gedetineerden is die niet toegankelijk. Pas als ze ‘afgestraft’ zijn en weer terug de maatschappij in komen, is deze beschikbaar.” 

Detentieschade 

Vanuit Rijnvicus is senior werkgeversadviseur Bas te Riele betrokken. Hij werkte al langer aan het vraagstuk hoe je mensen met een detentieverleden naar werk kunt helpen. Dat is in het huidige systeem niet makkelijk. 

“Mensen die uit detentie komen, hebben detentieschade”, vertelt hij. “Ze hebben een inhaalslag te maken, omdat ze een tijd uit de maatschappij zijn geweest. Financieel geldt hetzelfde. Kosten lopen door, terwijl inkomsten en voorzieningen vaak wegvallen. Zodra iemand vrijkomt, komt er ontzettend veel tegelijk op hem af.” 

Door de ondersteuning al in de laatste fase van de detentie beschikbaar te maken, krijgen mensen de tijd om weer in de maatschappij te landen. Yvette vertelt: “Hoe eerder je begint met een aanpak voor goede arbeidsparticipatie, hoe groter de kans dat iemand ook echt met duurzaam werk naar buiten gaat.” 

Klein beginnen 

De pilot start met twaalf deelnemers vanuit PI Alphen aan den Rijn. Die kleinschalige aanpak is bewust gekozen. “We willen eerst goed begrijpen wat werkt en wat niet”, vertelt Bas. “Welke ondersteuning hebben deelnemers nodig? Wat hebben werkgevers nodig? En waar lopen we tegenaan? Die lessen nemen we mee in het vervolg.” 

“Uiteindelijk willen we een methodiek ontwikkelen die schaalbaar is voor heel Nederland”, zegt Yvette. “Met een netwerk van werkgevers, een goede landingsplek voor de deelnemers en de juiste instrumenten daaromheen. We gaan niet iets totaal nieuws bedenken: alles bestaat eigenlijk al. De vraag is hoe je die onderdelen zo organiseert dat ook deze groep er gebruik van kan maken.” 

Vergeten arbeidsreserve 

Voor werkgevers biedt de pilot ook een kans. Veel organisaties zoeken nieuwe medewerkers, maar vissen vaak in dezelfde vijver. In een arbeidsmarkt waar personeel schaars is, kijken we nog te weinig naar mensen die wel willen werken, maar niet vanzelf op de radar verschijnen.  

Er zijn inmiddels twee werkgeversbijeenkomsten geweest, waarin werkgevers uit de regio in de pilot meegenomen werden. De eerste reacties waren positief en betrokken. Vooral de selectie vooraf (tijdens detentie) en de landingsplek bij Rijnvicus, waarbij begeleiding, inzicht in competenties en motivatie van de deelnemers duidelijk wordt, sprak de ondernemers aan.  

Bovendien staan zij er in de pilot niet alleen voor. Deelnemers worden zorgvuldig geselecteerd en krijgen begeleiding van Rijnvicus, Gevangenenzorg Nederland en de andere partners in de pilot. Zo wordt de werkgever ontzorgd en krijgen de deelnemers ondersteuning op maat: van werkfit worden tot en met jobcoaching op het werk. 

De ervaring is dat deze groep vaak wordt onderschat. Bas vertelt: “Een groot deel van deze mensen kan en wil werken. Natuurlijk zit er een verhaal achter. Maar wij zien vooral onbenut arbeidspotentieel. Mensen die zichzelf willen bewijzen, een kans willen krijgen en vaak enorm loyaal zijn aan een werkgever die in hen gelooft.” 

Ook meedoen? 

Ben jij werkgever in Holland Rijnland en benieuwd wat deze pilot voor jouw organisatie kan betekenen? Neem vrijblijvend contact op met Bas te Riele van Rijnvicus om kennis te maken of je vragen te stellen.