“Je wilt naar de persoon kijken, maar het systeem telt mee.”
Bij MEO is het aannemen van ongezien talent een doel op zich. Ongeveer de helft van de medewerkers valt binnen die groep. ‘We willen laten zien dat het geen verschil hoeft te maken voor de kwaliteit die je levert’, vertelt Joost. ‘Of hoe blij klanten zijn, of collega’s. Het moet gewoon onderdeel kunnen zijn van hoe je werkt.’
Hij merkt dat de Banenafspraak invloed heeft op de keuzes die het bedrijf maakt. ‘In selectieprocessen telt het mee. Je wilt het liefst puur naar de persoon kijken, maar in sommige gevallen telt een opname in het doelgroepregister wel mee.’
Geen vangnet
Dat heeft twee redenen. ‘Sommige mensen hebben een duidelijke ondersteuningsbehoefte, maar missen het vangnet omdat ze niet in het doelgroepregister staan’, legt Joost uit. ‘Dan wordt het risicovoller om iemand aan te nemen, terwijl je die kans juist wilt geven.’
Mensen die wel binnen de regeling vallen, tellen daarnaast mee in doelstellingen en certificeringen, zoals de PSO. Voor een sociale onderneming als MEO zijn dit soort certificaten van belang. ‘Dat zorgt ervoor dat het wel of niet onder de Banenafspraak vallen toch invloed krijgt op de beslissing om iemand aan te nemen.’
Gedwongen discriminatie door Banenafspraak
Om de effecten van de Banenafspraak in kaart te brengen, lieten we een onderzoek uitvoeren onder 510 bedrijven. De regeling, ooit bedoeld om mensen met een beperking aan werk te helpen, duwt inmiddels een grote groep juist buitenspel.
Een greep uit de resultaten:
- 67% ziet kansen in een verbreding van de doelgroep Banenafspraak.
- 1 op de 3 werkgevers wees een kandidaat met een arbeidsbeperking af omdat deze niet in het doelgroepregister stond.
- Een kwart beëindigde het contract zodra iemand niet langer meetelde.
- 42% van de grote bedrijven heeft niemand in dienst met een beperking buiten het register.
- Werkgevers noemen risico’s rond ziekte en uitval (60%) en complexe regels als belangrijkste redenen.
Niet in het doelgroepregister
Een van die medewerkers die bij MEO werkt, is Joany. Zij werkt als contentmarketeer bij MEO. Ze heeft door haar autisme en ADHD een ondersteuningsbehoefte, maar staat niet in het doelgroepregister.
‘Ik verzweeg tijdens mijn sollicitaties altijd dat ik neurodivergent ben’, vertelt ze. ‘Mijn autismediagnose heb ik al sinds mijn kindertijd. Ik denk dat ik dat toen nog niet helemaal begreep, en leerde dat ik vooral niet anders of ‘raar’ moest zijn. Mijn omgeving had al snel een oordeel over me als ze dat label hoorden. Hulp of ondersteuning heb ik daardoor altijd afgewezen.’
Ze redde zich een lange tijd door zich aan te passen. ‘Ik kan aardig maskeren, dus kwam er een lange tijd mee weg door gewoon extra hard te werken en mezelf uit te putten. Daardoor ben ik meerdere keren tegen een muur aangelopen. Ik ging door tot het echt niet meer ging.’
Iedereen heeft een ondersteuningsbehoefte
‘Joany solliciteerde in eerste instantie bij ons voor de functie van campagnemanager’, vervolgt Joost. ‘Wat me erg is bijgebleven, is dat ze toen aangaf te twijfelen of het bureauleven wel iets voor haar was, en of ze wel verder wilde in de marketing. Dat vond ik zo zonde.’ Uiteindelijk bleek de functie van campagnemanager minder geschikt, maar werd verder gekeken naar wat wel paste. In de functie van contentmarketeer kwam Joany goed tot haar recht. ‘Haar ondersteuningsbehoefte is misschien maatwerk, maar niet buiten het gewone’, vertelt Joost. ‘Dat vind ik eigenlijk de mooiste manier: het hoeft geen verschil te maken. We zijn gewoon blij met wie zij is en met het werk dat ze doet.’
‘Ik voel me op de werkvloer juist niet anders’, vult Joany aan. ‘Ik heb aangepaste werktijden, waardoor mijn kantoordagen 6 uur zijn in plaats van 8. Ik heb een begripvolle leidinggevende die snapt dat emotieregulatie af en toe niet makkelijk is, en ik kan thuiswerken wanneer ik overprikkeld ben. Dat zijn dingen die voor iedereen die bij MEO werkt kunnen. Er wordt gekeken naar wat je als mens of collega nodig hebt om je werk goed te kunnen doen. En ondanks die aanpassingen, of vaak juist dankzij, zetten we hele mooie dingen neer.’
Volgens Joost zit daar de kern. ‘Ieder persoon heeft op zijn eigen manier een ondersteuningsbehoefte, of je nu een label hebt of niet.’
Laten zien dat het werkt
‘Onze kracht zit in laten zien dat het werkt’, vertelt Joost. ‘Ongeveer de helft van onze medewerkers komt uit ongezien talent, en dat dragen we ook actief uit. We willen inspireren en laten zien dat het én-én kan: goed werk leveren én inclusief zijn.’
Wel moet elke organisatie zijn eigen balans zien te vinden, vindt Joost. ‘Voor ons werkt dit model, 50% om 50%, maar bij een hoger percentage zou het voor MEO misschien niet meer werken. Maar als iedere werkgever een klein percentage bijdraagt, kom je samen een heel eind.’
Het systeem schuurt
Toch blijft het huidige systeem schuren. ‘Het is natuurlijk gek dat wij mensen met een hele duidelijke ondersteuningsbehoefte soms niet aan kunnen nemen omdat we weten dat er geen vangnet is’, vertelt Joost. ‘Daar zit een uitdaging: hoeveel risico kan je nemen als werkgever?’
Het verbreden van de Banenafspraak zou voor een gedeelte de oplossing kunnen zijn, denkt Joost. ‘Het zou de dagelijkse uitdagingen in werving en selectie in ieder geval verminderen’, stelt hij. ‘Tegelijkertijd weet ik niet wat de maatschappelijke kosten daarvan zouden zijn. Het klinkt logisch, maar er hangt natuurlijk een prijskaartje aan.’
Voor Joany is een opname in het doelgroepregister op dit moment niet nodig. Ondersteuning blijft dat wel. ‘Ik kan me voorstellen dat ik zonder die ondersteuning of begrip op een gegeven moment zou zijn uitgevallen’, vertelt ze. ‘En dan kom je in een situatie terecht waar je plotseling meer hulp nodig hebt, maar die er niet is.’
Wat is jouw verhaal?
Heb jij wel eens getwijfeld om iemand aan te nemen omdat die niet in het doelgroepregister stond? Of loop je als werkgever tegen andere knelpunten aan binnen de Banenafspraak? We horen graag jouw verhaal.
