Column Joske: Goed bezig. Verkeerd bakje.

Een eerlijke arbeidsmarkt. Wie wil dat nou niet? Eén waar iedereen gelijke kansen krijgt, een foutje mag maken en bovenal dezelfde rechten heeft. Hoe kan het dan toch dat we — waarschijnlijk onbedoeld — allerlei prikkels hebben gecreëerd die precies het tegenovergestelde in de hand werken? Ook in ons financiële systeem.

Neem Martijn. Een succesvol ondernemer die al jaren een re-integratiebedrijf runt en jaarlijks honderden nieuwkomers aan werk helpt. Zijn rendementen zijn prima. Vooral maatschappelijk, maar ook zakelijk is hij tevreden. Zijn ‘profit’ komt immers weer ten goede aan zijn impact: banen voor vluchtelingen.

Bij ons krijgt hij een groen vinkje, zou ik willen zeggen. Bij de bank valt hij misschien in een ander bakje: dat van hoger risico. En ja, het is logisch dat een bank bij een kredietbeoordeling kijkt naar winstgevendheid, cashflow, solvabiliteit, onderpand en risico. De bank moet tenslotte kunnen inschatten of het geld wordt terugbetaald.

Maar is het niet gek dat we daarbij nauwelijks kijken naar de maatschappelijke waarde die een onderneming creëert? Waarom is die waarde wel belangrijk voor de samenleving, maar telt ze nauwelijks mee in de vraag hoeveel financiële ruimte een ondernemer krijgt?

Wat ons betreft is dat een blinde vlek in het financiële systeem. En dus zien wij voor onszelf een rol. Tijdelijk. Niet om het werk van banken over te nemen, maar om te laten zien dat het ook anders kan.

Een ondernemer die aantoonbaar bijdraagt aan een eerlijke arbeidsmarkt met fatsoenlijke contracten, goede arbeidsvoorwaarden en ruimte voor mensen die moeilijker aan werk komen, krijgt tijdelijk kredietruimte tegen een nette rente die op basis van de klassieke financiële beoordeling niet zou worden verstrekt.

Vervolgens meten we wat er gebeurt. Blijft de onderneming financieel gezond? Wordt het krediet verantwoord gebruikt? En wat levert het op voor de arbeidsmarkt?

Als dat werkt, hebben we iets interessants in handen. Dan kunnen we richting banken zeggen: als maatschappelijke waarde te definiëren en te meten is, waarom zou je die dan niet meenemen bij je kredietrevisie? Zo kan een ondernemer die nu misschien tussen wal en schip valt, uiteindelijk helpen om het systeem zelf te veranderen.

Rendement maken, en toch geen toegang. Dat is pas een risico!